lunes 5 de marzo de 2012

Mulleres da Raia otra vez en Huesca

0 comentarios


El documental premiado el pasado año en la muestra de documental etnográfico Espiello vuelve a Aragón.

Hieleros y mujeres contrabandistas protagonizan los documentales etnográficos que ofrece el Aula de Cine del Campus de Huesca este lunes, 5 de marzo. Baltazar Ushka: el tiempo congelado, de José Antonio e Igor Guayasamín, narra la vida del último sacador de hielo del volcán más alto del mundo, el Chimborazo, en los Andes ecuatorianos. En Mulheres da raia, Diana Gonçalves, se adentra en la experiencia de las mujeres que tuvieron quehacer de la frontera hispano-portuguesa un modo de vida. Las dos cintas fueron premiadas dentro de la modalidad Espiello Choben, para realizadores de menos de 30 años, en la Muestra Internacional de Documental Etnográfico de Sobrarbe en 2011. La proyección tendrá lugar a las 19.30 horas, en la Facultad de Empresa y Gestión Pública (Pza. Constitución, 2).

Baltazar Ushka: el tiempo congelado, retrata, de manera circular, siguiendo la cosmovisión indígena, la vida de Baltazar Ushka, un ecuatoriano que trabaja desde hace más de treinta años sacando hielo en las laderas del Chimborazo, a 5000 m de altura, para transportarlo y venderlo posteriormente en la ciudad. Baltazar es actualmente la única persona que realiza esta labor, dificultada por el cambio climático, a la que se dedicaba, años atrás, toda una comunidad. La película, realizada en 2008, fue la ganadora del PremioEspiello Choben 2011.

La hispano-portuguesa Diana Gonçalves recorrió con su cámara en 2009 y 2010 la frontera de Portugal y Galicia para recuperar, a través de la voz de sus protagonistas, la historia de una época, la de las dictaduras de Franco y Salazar, en la que el contrabando y la emigración clandestina eran prácticas habituales en estas tierras marcadas por la‘raia’ que separaba a los dos países. De ese recorrido nació el documental Mulheres da raia que obtuvo un accésit especial en el pasado Espiello. La cinta recoge la experiencia delas mujeres que quedaron solas al cuidado de las tierras y la educación de sus hijos, al emigrar muchos portugueses a Francia, cruzando ilegalmente las fronteras española y gala. El contrabando local fue para ellas un recurso para escapar de la miseria. Un intenso intercambio comercial, debido a la diferencia de precios de productos básicos entre un país y otro, se produjo entonces entre las poblaciones fronterizas del Miño, forjándose a la par fuertes lazos entre las gentes de uno y otro lado.

El Festival Internacional de Documental Etnográfico Espiello desarrollará una nueva edición en Boltaña del 20 al 28 de abril de 2012.

Publicado por Campus Huesca. Universidad de Zaragoza.

Más información: http://huesca.unizar.es/documents/EspielloCampusHuesca2012.pdf

viernes 21 de octubre de 2011

MULLERES DA RAIA PECHA O "OUTONO FEMINISTA"

0 comentarios


Este sábado 22 de outubro celébrase o OUTONO FEMINISTA EN MONDOÑEDO, o I Encontro Feminista que terá lugar na Mariña de Lugo.

O Observatorio da Mariña pola Igualdade organiza unha xornada de debate cultural, un encontro para todas e todos no que se poña en valor o traballo desenvolto polas mulleres galegas no ámbito cultural, entendendo a cultura como factor dinamizador dun pobo, dunha sociedade, tanto no aspecto económico -pola riqueza que se xera no territorio- como de formación da cidadanía nunha serie de valores.

Neste primeiro encontro participarán galegas referentes nas distintas áreas culturais, no eido musical, literario e audiovisual: Carmen Blanco, Marica Campo, Teresa Moure, Guadi Galego, Olga Nogueira, Ugia Pedreira, Margarita Ledo, Carmen Rábade e Diana Gonçalves que pechará a xornada de reflexión e debate coa proxección do seu filme “Mulleres da Raia”.

martes 26 de abril de 2011

MULLERES DA RAIA ABRE O CICLO "CREADORAS GALEGAS DE IMAXE"

0 comentarios


Do 25 ao 27 de abril celebrarase en Lugo o ciclo de cinema "Creadoras Galegas de Imaxe"

O salón de actos da sede da Deputación de Lugo acollerá unha mostra significativa da creación máis actual nos xéneros cinematográficos de ficción, documental e animación (curta e longametraxe), coordinado por Margarita Ledo Andión e Encarna Otero Cepeda, e organizado pola Comisión de Igualdade do Consello da Cultura Galega en colaboración coa Deputación de Lugo.

O ciclo abrirá hoxe coa proxección de ‘Mulleres da Raia’. No mesmo día tamén se proxectarán ‘Cienfuegos, 1913’, de Margarita Ledo Andión; ‘Gato encerrado’, de Peque Varela; e ‘Illa Pedra’, de Adriana Páramo e contará coas creadoras para un coloquio posterior.

Mañá será a quenda de ‘As damas negras’, de Sonia Méndez; ‘Os fabulosos irmáns da luz’, de Olaia Sendón, e ‘A semente’, de María Reimóndez.

Remata o ciclo o mércores con ‘Linguas cruzadas’, de María Yáñez e Mónica Ares; ‘Cousas do Kulechov’, de Susana Rey, e ‘O mito de Venus’, de Cristina Castro, Carmen Costa, Nuria López, Jacobo Rey e Silvia Roca.



domingo 10 de abril de 2011

MULLERES DA RAIA PREMIADO EN ESPIELLO 2011

1 comentarios




Mulleres da Raia ha sido premiado en Espiello 2011, IX muestra de documental etnográfico (Huesca), con el accésit especial del jurado presidido por Bernt Schnettler. La gala de premios estuvo precedida por un concierto especial de Mariem Hassan, mención especial Espiello 2011 como embajadora y defensora de la cultura saharaui. Un día con la combinación perfecta: cine y música. Aragón ya forma parte de mi mapa memorístico.


lunes 7 de marzo de 2011

MULLERES DA RAIA EM TRÁS-OS-MONTES

2 comentarios


“MULLERES DA RAIA” EM OUTRAS FRONTEIRAS.

O filme continua o périplo de apresentações pelo país. Este fim-de-semana, Trás-os-Montes recebe o documentário com duas projecções agendadas para Sexta-feira 11, às 21:30h. no Auditório Municipal de Boticas, e Sábado 12, às 21:00h. no Auditório Multiusos de Montalegre.

Após a sessão de cinema, haverá tempo para uma conversa com a realizadora e o pretendido diálogo com o público assistente que poderá partilhar a sua própria experiência de fronteira, e pensar em voz alta sobre esse espaço comum transitado e a forma de vida consequentemente praticada.

Não se abstenham de participar, de rever e repensar as fronteiras do passado e do presente, e por favor, ajudem na divulgação. Estão convidados ao cinema da periferia para tomar o centro da palavra.

viernes 14 de enero de 2011

HOMENAGEM AS TRAPICHEIRAS

2 comentarios


SESSÃO SOLENE NA CÂMARA MUNICIPAL DE VALENÇA DO MINHO

As memórias do trapiche, das trapicheiras e raianas vão ser evocadas na sessão solene de homenagem que decorrerá este sábado, 15 de Janeiro, a partir das 15h30 nos Paços do Concelho de Valença. Na sessão, estarão presentes várias trapicheiras portuguesas e raianas da Galiza, e serão apresentados retratos históricos do trapiche em Valença e Tui, a cargo do historiador português Pinto Neves, e do historiador galego Ernesto Iglesias de Almeida. A produtora e realizadora luso-galaica Diana Gonçalves, que retratou a figura da trapicheira em “Mulleres da Raia” (2009), fará uma abordagem sobre as histórias de vida destas personagens. Posteriormente, será inaugurado no Núcleo Museológico a exposição “Memórias de Vidas – Trapicheiras e Raianas”, que estará patente ao público até 19 de Março, e será lançado em DVD o filme “Mulleres da Raia”, que poderá ser adquirido no mesmo museu municipal.

martes 30 de noviembre de 2010

II ENCONTRO MIRAGENS. OS NOVOS CRIADORES DE PORTUGAL E GALIZA

0 comentarios


No âmbito do Projecto “Espaço Juvenil” de Cooperação Transfronteiriça Norte de Portugal – Galiza, o Instituto Português da Juventude, IP e a Dirección Xeral de Xuventude e Voluntariado, promovem um Encontro de Jovens Criadores do Norte de Portugal – Galiza. Nos dias 3, 4 e 5 de Dezembro, a Pousada de Viana do Castelo vai assim acolher “MIRAGENS. Os Novos Criadores no Espaço Juvenil Norte de Portugal - Galiza”.

Este encontro pretende fomentar o espírito empreendedor e criador dos jovens, promover a cooperação no âmbito cultural e criar um espaço de debate entre a comunidade galaico - portuguesa. A iniciativa servirá também para apresentar obras artísticas de jovens criadores, que trabalham nas Artes Plásticas, Escultura, Fotografía, Vídeo e Performance.

O documentário Mulleres da Raia foi seleccionado para esta mostra jovem com um espaço privilegiado na sala de projecções da exposição, onde poderá ser visto e re-visto no decorrer dos três días deste encontro jovem, aberto a todos os públicos sem limite de idade ou curiosidade.

Passem e vejam aquilo que todos estamos a construir.

martes 17 de agosto de 2010

MULLERES DA RAIA EN EL LOST THEATRE, EN LONDRES

1 comentarios


MULLERES DA RAIA EN LONDRES. NUEVA SELECCIÓN EN FILM DIRECTING FOR WOMEN.

Mulleres da Raia cruza de nuevo los límites de su frontera para su próxima exhibición en Londres. El documental ha sido seleccionado para la Competición Oficial del Film Directing For Women, que se celebrará el próximo mes de Septiembre en la capital británica. El festival de cortometrajes, con la selección de obras de los 5 continentes, será una ventana abierta al mundo, prestando especial atención a la cinematografía desarrollada por directoras de diferentes países. Durante cuatro días (del 9 al 12 de Septiembre), el Lost Theatre de Londres será punto de encuentro de productoras-es y directoras-es de diferentes nacionalidades, posibilitando el intercambio de las obras, el análisis de la producción desde la perpectiva global y el estudio de las posibilidades de actuación en conjunto.

La selección en Film Directing For Women, representa una nueva oportunidad para el acercamiento a nuevos públicos de un documental enfocado en la visión local, pero no limitado por tal circunstancia. Un nuevo paso hacia la afirmación de una manera propia de entender el documental.

miércoles 7 de julio de 2010

A PROPÓSITO DA ANTE-ESTREIA NA CINEMATECA. POR FERNANDO MATEUS

2 comentarios


Numa primeira leitura do trajecto deste documentário, parece estranha a dificuldade de exibição entre nós de Mulleres da Raia, bastante mais divulgado na Galiza, onde as exibições se sucederam com bastante regularidade, do que no nosso país, cuja capital apenas recentemente teve oportunidade de o ver, numa sessão que decorreu na Casa da Achada.

Para além da muito mais fácil divulgação da ficção do que do documentário, este filme nasceu e vive no limbo que é a região luso-galaica, terra natal da realizadora Diana Gonçalves. Foi precisamente a sua experiência de vida o mecanismo inspirador dum fresco vivo sobre uma região definida pela vontade das gentes do Minho e da Galiza, muito para além das fronteiras geográficas e políticas.

De facto, há um rio a estabelecer os limites, (o mesmo de Entremês Famoso sobre a Pesca no Rio Minho, de Luís Galvão Teles) mas se hoje em dia é atravessado com toda a facilidade, abertas as fronteiras e sucedendo-se as pontes ao longo do rio, no período anterior a 25 de Abril de 1974, o Minho era franqueado com toda a facilidade mercê da experiência e do engenho dos contrabandistas e dos emigrantes clandestinos, muitas vezes com a complacência dos agentes da polícia fiscal dos dois lados da fronteira.

A realizadora escolheu para tema o universo fascinante do contrabando e, mais exactamente, das contrabandistas, mulheres galegas e portuguesas que passavam a fronteira nos dois sentidos e eram designadas por “trapicheiras”, por usarem a “mandrana”, uma peça de vestuário concebida para levarem a cabo as suas missões.

A emigração a salto, sobretudo com destino a França, é referida pelas mulheres durante as conversas registadas, tornando-se claro que toleravam os clandestinos e até os ajudavam, pessoas de passagem que lhes dificultavam a vida, embora muitas delas tivessem também parentes que viviam fora do país por razões de ordem política ou pelo simples desejo de não quererem combater nas colónias.

Com frequência, a vigilância da Guarda Fiscal portuguesa ou da Guardia Civil espanhola agravava-se, com instruções dos respectivos governos, em tentativas de travar vagas de jovens, sobretudo em idade militar, que não suportavam ficar no seu país e sujeitarem-se a uma guerra que ceifou tantas vidas e que não era minimamente deles.

As histórias que o grupo de mulheres protagonistas do filme conta, constituem com frequência temas para outros filmes que poderiam ser feitos e são deixados à imaginação do espectador: Diana Gonçalves assume-se uma realizadora de cinema documental e continua a militar firmemente nas fileiras deste género, tão mal-amado em Portugal quanto respeitado na Galiza.

Em Mulleres da Raia teve o cuidado de registar os testemunhos de “trapicheiras” dos dois lados da fronteira, ouvir os seus relatos umas vezes dramáticos, outros marcados pelo humor luso-galaico, e levantou o véu das desavenças e conflitos surgidos entre os dois povos, expressos nos relatos de algumas que se sentiram alvo de tratamento discriminatório pelos agentes da guarda fiscal.

O olhar lançado sobre esta época difícil em que a sobrevivência de muitas famílias dependia duma actividade ilegal atinge por diversas vezes ao longo dos 42 minutos de duração níveis difíceis de suportar, não só para os espectadores confrontados com o sofrimento das mulheres e das suas famílias, como também para as próprias protagonistas que chegam a situações limites, quando lhes é pedida a evocação de momentos especialmente complexos.

Sem nunca ceder à tentação de explorar situações em que a emoção perturba quem está no ecrã e, como é natural, quem está na plateia, a realizadora conseguiu montar as imagens de uma forma fluida que confere ao documentário um equilíbrio que fecha a porta a qualquer risco de cansaço. Para o espectador, o filme é um épico que prende a atenção, como se duma ficção se tratasse, na espera do que irá suceder a seguir, de como terminará a aventura das “trapicheiras”, as heroínas deste retrato duma região habitada por gente moldada em granito.

A utilização na narrativa de homens ligados a este mundo, um agente da guarda fiscal e um ferroviário, acentuam de forma clara o protagonismo das mulheres, numa história sobre elas e que as toca especialmente, como tem sido possível constatar em diversos pontos onde o filme foi exibido. Sem ser um filme minimamente feminista, Mulleres da Raia é uma reflexão profunda sobre as dificuldades de sobrevivência numa época, do ponto de vista dum grupo de mulheres que as sofreram duma forma muito especial.

É um documentário luminoso e bem humorado, atravessado pelo toque malandro das minhotas e das galegas, por várias vezes exibido pelas protagonistas e aproveitado muito bem pela realizadora, sem nunca cair no caricato, construindo um filme que esconde por detrás dum aparente realismo, uma cuidadosa selecção das “trapicheiras” escolhidas e da forma de recolher os seus testemunhos.

As dificuldades que se colocaram à realizadora quando preparou o seu filme, acabaram por a moldar e ao modo como conduziu as filmagens ao espírito da região e do drama que decidiu contar. Mesmo sem vocação para fugir às dificuldades, a fazê-lo de outra forma, faria muito provavelmente um filme falhado ou, no mínimo, algo completamente diferente de Mulleres da Raia.

Diana trabalhou atrás da câmara e foi auxiliada na captação de som por Miguel Barbosa, um colega que não só logrou obter uma clareza imprescindível à correcta percepção das vozes, também se encarregou da música original, outro dos factores que completam o documentário.

Se Mulleres da Raia começa com a viagem por uma estrada fronteiriça onde se torna difícil sintonizar uma estação e as línguas portuguesa e galega se sucedem, sublinhando uma divisão real entre os dois povos que nenhuma decisão governamental ou popular poderá resolver, termina com a longa caminhada solitária de uma “trapicheira” através de uma das pontes que liga as duas regiões, num passo lento e com uma expressão que encerra todo o drama de mil histórias, de que apenas uma mão cheia foi aflorada ao longo do filme.

Para trás e quase em cima do fecho, ficara a afirmação de uma mulher sublinhando que a vida se complicou com a adesão à União Europeia, responsável pelo fim dum modo de sobrevivência que alimentava a região e as suas gentes, o que por momentos parece uma ideia insólita. Mas é a conclusão natural, a remeter-nos para o facto de que qualquer facto individual ou colectivo tem sempre diversas leituras, exigindo uma profunda reflexão.

Foi precisamente isso que Diana Gonçalves fez com o documentário Mulleres da Raia e é isso que partilha com os espectadores que o têm visto.

Escrito por Fernando Mateus.

martes 1 de junio de 2010

MULLERES DA RAIA EN BARCELONA

0 comentarios



No marco de colaboración establecido o pasado ano entre a Acadèmia del Cinema Català e a Academia Galega do Audiovisual, hoxe proxectarase ás 22.00h nos Cines Maldà (Plaça del Pi 5, Barcelona) o noso documental Mulleres da Raia.

O filme segue o seu curso fora da fronteira...

miércoles 26 de mayo de 2010

MULLERES DA RAIA NO CINEMA DO CGAI

0 comentarios


O Centro Galego de Artes da Imaxe (CGAI) acolle nesta fin de semana, a proxección do documental "Mulleres da Raia" , a obra gañadora do premio ó mellor documental na VIII edición dos Premios Mestre Mateo, os galardóns que outorga anualmente a Academia Galega do Audiovisual.

Esta iniciativa enmárcase no ciclo de proxeccións das obras gañadoras dos PMM 09, un acordo acadado entre a Academia Galega do Audiovisual e o Centro Galego de Artes da Imaxe para promocionar e difundir as producións galegas do último ano.

O filme segue o seu curso na fronteira...

miércoles 28 de abril de 2010

HOXE MULLERES DA RAIA E POSTERIOR DEBATE NA TVG AS 00:45

7 comentarios




Mulleres da Raia, o documental da fronteira vaise emitir hoxe na Televisión Galega no horario de madrugada. Despois do partido da Champions League e da comedia lixeira de Adam Sandler, veremos se os espectadores teñen fólego para o filme e posterior debate no programa Galicia Doc. É unha boa nova que a televisión pública aposte pólo xénero documental e aproveite o espacio de conversa que provoca o cinema de realidade, como instrumento de análise da construcción da nosa comunidade e diagnóstico da nosa actualidade. Pero de novo, limítase o acceso a este tipo de programas co horario marxinal asignado na grella de programación. O público que padece de insomnio ou o que no dia seguinte non se ergue cedo para traballar, como os 236.000 parados en Galicia, poderán ter certa predisposición para dixerir o discurso televisivo as 00:45h da madrugada, 23:45h para os espectadores do pais veciño. O tratamento dos programas culturais como productos residuais é contrario ó servicio público que a televisión de todos ten a obriga de cumprir. Unha constante na televisión pública cando ten unha responsabilidade cos cidadáns e un compromiso de calidade coa sociedade.

Lin unha vez do mestre do documental brasileiro, Eduardo Coutinho, que o documental foi, é , e sempre será marxinal. Eu non quero ter esa proxección de futuro para o xénero, pero o circuito pechado dos festivais, a presencia pouco relevante na TV, e as continuas limitacións impostas no proceso creativo pola propia industria, son fortes barreiras para o crecemento dunha nova xeración de documentalistas que ten serias dificultades para crear e sobretodo, para chegar ó público. Non construímos as historias para nós, as historias son para outros. Creo que o documental por sobradas razóns merece outra atención. Pero mesmo así, é un dia para celebrar, a cultura transfronteiriza de Galicia-Portugal e a nosa realidade en común terán representación na nosa tele.

Parabéns a Galicia Doc.

Hai esperanza.

sábado 17 de abril de 2010

MULLERES DA RAIA RECIBE O PREMIO MESTRE MATEO AO MELLOR DOCUMENTAL DA ACADEMIA GALEGA DO AUDIOVISUAL

4 comentarios






Mulleres da Raia, finalista na VIII edición dos Premios Mestre Mateo da Academia Galega do Audiovisual na categoría de Documental. Esta comunicación chegou no mes da Primavera, na semana do meu aniversario que celebraba a miña maneira, filmando nun taller documental a segunda parte dun retrato que está en construcción. A boa nova marzal, inesperada, levoume aos meus primeiros pasos no documental, a intensidade daqueles dias nos que todo era incerto. Longas horas de autoformación e kilómetros sen conta. Un forte compromiso coa memoria e unha dedicación sen medidas. Paso a paso, de vagar, para que os xestos e as palabras xurdisen de dentro. Paseniño pero sen perdelo ritmo da constancia. Estas mulleres abrironme o camiño e os ollos ó mundo. Agora, non podo volver atrás.

Mulleres da Raia resultou gañadora do Premio Mestre Mateo ó mellor Documental 2009. A forza delas acompañoume naquela noite de recoñecemento. O premio é das Mulleres da Fronteira que construíron comigo esta historia de superviventes, como somos todos nos días de hoxe. É de todos aqueles que acreditan nun discurso cinematográfico que se articula sobre a realidade. É de todos os que me teñen amparado nesta travesía cinematográfica. Sigo remando para contar historias, con vós e para vós.

Gracias aos compañeiros da profesión polo seu recoñecemento.



domingo 3 de enero de 2010

DESPEDIDA DO ANO

2 comentarios




Mulheres da Raia, uma lembrança de infância trasformada em imagem cinematográfica. Elas levaram-me a um processo de autoconhecimento e reconhecimento da comunidade galaico-portuguesa. Em 2010 segue a prolongação do sonho inicial de fazer documentário… DESEJO de mais ENCONTROS.

Algo recorrente no caminho do documentário tem sido o Reencontro. Gente Amiga, Companheiros de Faculdade, Novos amigos de Luta, Protagonistas do Documentário. Sem conhecer-se e todos sentados na mesma mesa para celebrar o encontro do cinema e da vida.

Entretanto, agarro-me ao desejo de novas criações e cedo ao impulso de misturar-me com outras realidades. Agradeço as amizades acidentais do destino e reconheço a realização pessoal que me reportou o meu romance com o género documental. Há muitos motivos que me levam a filmar, mas há um que se sobrepõe a qualquer circunstância: a necessidade de comunicar-me com o outro através do olhar.

A necessidade de compreender e retratar o que acontece à minha volta para encontrar as minhas respostas e dar sentido ao meu mundo. Cada realidade que toco, cada personagem que filmo, cada plano que manipulo, constituem um mosaico da verdade particular e modificam a estrutura da minha experiência vital. Um processo de comunicação em contínuo movimento no que a realidade surpreende a cada momento.

Ao final, foi a minha paixão pela realidade e pelo cotidiano que me levou a resgatar uma historia de mulheres ignoradas pelo tempo e a própria história.


BOM 2010 das Mulheres da Raia e Diana Gonçalves

FELIZ 2010 de Mulleres da Raia y Diana gonçalves

From me, and from Women from the Border, a HAPPY NEW YEAR!

CAMINHO DOS FESTIVAIS

0 comentarios



FIKE FESTIVAL INTERNACIONAL DE CURTA METRAGENS DE ÉVORA

Um fim de semana na bela cidade de Évora. O auditório da Universidade foi o palco de mais uma projecção do documentário da fronteira e do reencontro com amigos do filme. Apesar do frio, resistimos e assistimos a todas as sessões para nos alimentar de cinema. Duas curtas que trago na memória do Festival: DIME QUE YO Mateo Gil, (Espanha) e DANSE MACABRE, pedro Pires (Canadá).

14 FESTIVAL DE CINE INETRNACIONAL DE OURENSE

Primera visita al Festival de Cine de Ourense de la mano del documental. “Mulleres da Raia” fue seleccionado para la muestra no competitiva PANORAMA GALIZA, una mirada del festival a lo más destacado de la producción gallega de 2009. Un público atento en la sala con el que pude intercambiar impresiones y reflexionar sobre la construcción de la identidad galaico-portuguesa.

DOCUMENTÁRIO, MÚSICA E VINHO. OUTRA FORMA DE OLHAR E SENTIR

0 comentarios




EXPERIENCIA PILOTO EN LA VINOTECA

EXPERIMENTAÇÃO NA ENOTECA

Una noche de verano preparamos un maridaje de cine, música y vino en la VIÑOTECA GARCÍA de Tui, mi pueblo natal. Un espacio para los sentidos siempre renovado por el espíritu inconformista de Marina, que siempre tiene la puerta abierta a la experimentación.

La idea de mezclar estos mundos surgió de una conversación espontánea y banal en la barra de un bar. Intuitivamente ligamos estos dos mundos y la idea fue tomando forma. Nuestro propósito era conducir al espectador y preparar su entrada en el mundo del documental. La selección de cuatro vinos relacionados con el universo de la historia y el colchón musical de espacios sonoros de Juan Serodio iniciaron una noche de creación sin etiqueta. Unimos la cata a la película y a nuestra propia experiencia y convivencia en esos días de construcción previa.

Los tres partimos de algo en común que es la pasión por lo que hacemos. Siempre en continuo movimiento, en una búsqueda constante de algo para hacer, para contar, para probar...Estamos en continuo movimiento como la materia que trabajamos. El vino evoluciona, la música evoluciona y el diálogo con el otro evoluciona. Y al mismo tiempo nos transforma. Lo nuestro es un proceso de comunicación en continuo movimiento.

Trabajamos con lo abstracto (sensaciones, emociones) para estimular los sentidos del que está al otro lado (cliente, espectador, público en general). Y en esa necesidad de transmitir algo nos encontramos en el camino. Mundos aparentemente distantes pero con un nexo de unión. Música y cine tienen una relación más clara y con más tradición en el tiempo. Con el vino la relación no es tan obvia, tuve que mirar más rofundo para encontrar la conexión, que en realidad es simple y muy primaria. La esencia de nosotros mismos como seres humanos imprime nuestro trabajo de todos los días. Un trabajo, en buena parte invisible, para provocar alguna reacción/emoción en los otros.

Un mes de encuentros para comprender la dimensión de nuestros mundos creativos y cruzar nuestras miradas sobre lo real. Un diálogo rico en matices que merece ser explorado en futuras noches.

El entorno de la película altera las sensaciones. Me gusta jugar con el espacio.

MULLERES DA RAIA NA RUA

0 comentarios


NOITE DE ENCONTROS

NOCHE DE ENCUENTROS

Fue en el mes de Agosto que el proceso de la película se cerró. Volví al punto donde todo comenzó. La aduana de São Gregório , uno de los pasajes de frontera más antiguos de la región, se convirtió de nuevo en un escenario de cine. Era mi deber devolver la película a sus protagonistas y mi intención provocar el encuentro. Eso es documental, ENCUENTRO, dentro y fuera de la pantalla. Por eso, bajo el nombre de ENCUENTROS se proyectaron aquellos que surgieron de manera espontánea o provocada a raíz de la construcción del documental. Viejos compañeros de lucha de uno y otro lado de la historia que nunca se habían vuelto a reunir para poder olvidar esta historia relegada a la clandestinidad. Un material excluido que desde la distancia cobra más fuerza y se impone como parte viva de un documental que siempre será incompleto.

Ante la imposibilidad de retratar  con la cámara la totalidad de una realidad compleja y oscura, las mujeres de la raya, armadas con su memoria y emocionadas por su reconocimiento dieron luz y completaron un mosaico de memorias que se escondían entre los muros que las rodeaban. El silencio se rompió con la emoción desgarrada de quien calla por imposición. El tabú comenzó a desvendarse después de varias décadas de puertas cerradas a la memoria..  Aquella noche de Mulleres da Raia fue un desahogo del alma de las mujeres de la frontera y una aproximación más profunda a  nuestras raíces más delicadas. Y es que todo el mundo quiere ser escuhado, creo que no hay mayor impulso en el ser humano que la necesidad de ser escuchado y reconocido.

El documental provocó un estado de alteración en una comunidad dormida en el presente. Los ánimos se agitaron con la llegada del cine a la aldea y nadie quiso perderse la sesión, aunque fuese desde el balcón. Muchos de los presentes asistieron por primera vez a una película, incluídas las protagonistas que además se vieron proyectadas en la pantalla. Se rieron para enfrentarse al dolor pasado y guardaron silencio para escuchar su historia. Gente de todas las edades y condición en un mismo espacio para la reflexión que se prolongó hasta altas horas de la madrugada.

Un palco de cine improvisado que reunió a las poblaciones de las dos orillas del Minho y a los emigrantes que en estas fechas regresan a la tierra. Pero aquella, no fue solo una noche de memoria, sino de revindicación de un espacio para nuestra cultura. Después de batallar varios meses con el ayuntamiento, solo a través del presidente de la localidad, conseguí realizar la promesa que me había hecho al iniciar el documental, sin ningún apoyo institucional. Alguien recorrió 600 Km para inmortalizar esta noche de encuentros y los responsables de cultura situados a escasos Kilómetros no se movieron para oir a su gente que tiene hambre de cultura.

Es hora de cambiar esta situación.

viernes 21 de agosto de 2009

MULHERES DA RAIA NA RUA

2 comentarios




PROYECCIONES AL AIRE LIBRE EN LA FRONTERA

PROJECÇÕES AO LUAR NA FRONTEIRA

“Mulleres da Raia na rua” era el nombre que había pensado para la proyección itinerante del documental por los pueblos de la frontera miñota. Proyecciones al aire libre y en la plaza pública con un significado construído. El cine en la calle adquiere otro sentido, además de facilitar la asistencia y participación de la población en un acto colectivo que trasciende lo puramente cinematográfico para dar lugar a un espacio de debate y reflexión. Mi empeño, tantas veces desatendido por las instituciones locales, con las que el dialogo llega a ser tortuoso,  tiene una razón de ser. La proyección del documental en las localidades de la frontera es un gesto de agradecimiento a la comunidad que me ayudó a construir el film. Es importante el recorrido por diversos festivales nacionales e internacionales, los prémios y reconocimientos obtenidos en el círculo cinematográfico, pero para mí también es importante que el trabajo tenga un retorno en sus orígenes. Solo así el círculo de la comunicación se completa y la película adquiere todo su significado.

Yo, que también pertenezco al mundo rural, siempre me he quejado de la falta de actividad cultural e iniciativas para sacar a sus habitantes de la tediosa rutina. Ahora, que tenía algo para compartir y que además, estaba ligado a la historia y memoria de la frontera miñota, decidí iniciar conversaciones con los diversos ayuntamientos de la raya, muchos de ellos sumidos en una profunda parálisis cultural. La respuesta intermitente, desigual y en la mayoría de los casos desganada por parte de las administraciones locales,  no impidió la proyección pública de la película pero no se llegó a todo el público que debería por la falta de VOLUNTAD. Un esfuerzo mínimo que en fiestas populares y gastronómicas no dudan en realizar. Si se anuncia la fiesta del alvarinho, Por qué no se anuncia la proyección de una película que además preserva la cultura de nuestra tierra? Una mezcla de ignorancia y falta de visión. El minho no es solo Alvarinho también lo son sus gentes.

As vinhas podem-se cultivar e regenerar ano após ano, mas a gente desaparece e leva com ela um pedaço da nossa história que nunca mais vamos poder recuperar. O nosso património imaterial está em perigo de extinção e a ninguém parece preocupar esta circunstancia. Precisamente o cinema é um instrumento para preservar a nossa memoria, a memoria presente de um passado que não se pode reconstruir mas que permite reflectir quem somos e questionar a nossa realidade. O documentário permite divulgar a nossa cultura não só no território nacional mas alem de fronteiras. O problema e que não acreditamos en nós. O problema e que os jovens empreendedores so encontram dificuldades e não têm espaço para dar visibilidade aos seus trabalhos que com muito esforço conseguem concluir. Nós que supostamente somos o futuro não temos voz.

Um trabalho rigoroso e profissional que com o factor da idade sinto desvalorizado. Uma história da terra por não esquecer as minhas origens que o factor da proximidade  sinto desvaloriza.  Eu fiz uma aposta forte, por mim ninguém fez. Mas apesar da falta de apoios, não desisti da minha ideia da projecção ao luar que foi e vai ser materializada nas fronteiras de Tui-Valença e Ponte Barxas-São Gregório. E por que tanta insistência da sessão ao ar livre? Porque Mulheres da Raia é uma clandestinidade que começa a ter luz, uma comunidade que começa a aceitar o seu passado e sobretudo um desabafo da alma das mulheres da fronteira que têm direito a expressar em público e em liberdade a luta durante muitos anos travada e injustamente “mal vista”.

Em Tui resultou um sucesso de público, a praça de San Fernando estava cheia para ver documentário, esse é um sonho realizado. Gente de todas as idades, assistindo a história da sua propia vida. Gente que foi embora com a alma mexida e o coração apertado. Gente que me deu um abraço e um simples obrigado carregado de emoção. O público aplaudiuse a si mesmo. É isto que me da força para a minha luta quotidiana.


miércoles 5 de agosto de 2009

MULLERES DA RAIA, PREMIO CINEMA MINHOTO NO FILMINHO 2009

2 comentarios








PRÉMIO CINEMA MINHOTO, UM RECONHECIMENTO PARA O FILME COM SIGNIFICADO MUITO ESPECIAL
O Filminho 2009 despediu a sua segunda edição com uma Gala pouco convencional dando a conhecer os ganhadores. O júri formado por António Victorino de Medeiros e Almeida, Manuel González, Paulo Manuel Ferreira da Cunha, Antonio Caeiro e Patrick Esteves decidiu entregar a fisga do Grande Premio Minhoto a Mulleres da Raia. Para o tribunal "reforça de forma inequívoca o carácter, a identidade e a filosofia definidas para este festival: "Mulleres da Raia contribuiu de forma notável para resgatar do esquecimento a memória individual de uma realidade histórica eminentemente transfronteiriça e um património simultaneamente tão regional como universal”.
O Filminho-Festa do Cinema Galego e Português trouxe cinco dias de cinema às ribeiras do río que une os dois países numa mostra cultural de grande valor transfronteiriço. Foram um total de 49 filmes, 35 em competição de diferentes géneros cinematográficos: ficção, documentário e animação. Entre a cuidada selecção, o documentário Mulleres da Raia, que junto a obra Entremés famoso sobre da pesca do Rio Minho de Luis Galvão Teles , abriu a segunda edição deste festival celebrado en Cerveira e Goián com uma projecção no audotório ao ar livre.
Uma gala de Abertura do Filminho ao luar com emoções fortes numa aposta do festival em recuperar o património fílmico que continua esquecido, e que proporcionou momentos memoráveis desta edição. Galvão Teles recebeu a Fisga de Honra e o público acompanhou as estórias e aventuras de uma produção dos anos 70 que esteve silenciada durante 30 anos. A noite terminava com a apresentação de Mulheres da Raia, um desejo muitas vezes adiado pela falta de vontade da maioria dos concelhos fronteiriços. Uma projecção aberta a todo o público e ao ar livre para devolver o gesto de generosidade à comunidade fronteiriça que ajudou a construcção do filme. O diálogo com o público foi mais directo e o filme ganhou outra dimensão ao estar en contacto com o seu próprio entorno minhoto. A ribeira foi uma prolongação da tela para uma sessão de cinema inesquecível.
PREMIO COMPARTIDO
Los festivales son una plataforma necesaria para la producción independiente y sobretodo para el documental. Tenemos inmensas dificultades no solo para financiar nuestros proyectos como también para llegar al público. Por eso, decidí compartir el premio con mis compañeros documentalistas y aprovechar los pocos minutos de atención para defender el género de la realidad. Defiendo un discurso cinematográfico construído a partir de la realidad y la necesidad de recuperar la memoria colectiva. El pasado es un espejo en el que nos tenemos que ver para entender quienes somos como individuo y como comunidad. Y la elaboración presente del pasado irreconstituible es necesaria para la reflexión y aceptación de quienes somos. Creo en el poder de la palabra y en la fuerza de los gestos de lo cotidiano. Y lo que me irrita en ciertos libros de historia y sociología es que no aparece lo cotidiano de las personas. Por eso, através de la lente observo la vida de la gente corriente y doy espacio a la historia que no cabe en los libros de texto. Excavo en el microcosmos y en la singularidad de cada persona para construir una historia universal.
Pero a pesar de convicciones fuertes y razones de peso nuestro trabajo con una clara función social, se desarrolla en un sector muy débil, fuertemente subvencionado y condicionado por las ventas al ente público televisivo que no valora ni respeta el esfuerzo y sacrificio de tantos meses de trabajo invisible. La producción independiente subsiste a duras penas, con una autonomía y libertad creativa envidiada pero sin la estructura financiera suficiente que permita el equilibrio. Deberíamos ser más conscientes de esta realidad, apoyarnos entre nosotros y asociarnos para tener mayor representación y desempeñar con dignidad nuestra profesión de documentalistas.
A veces las historias reales son tan ricas que no hay ficción que las consiga superar.

jueves 16 de julio de 2009

MULLERES DA RAIA NO CINESUL 2009. O FILME CHEGOU AO RIO DE JANEIRO.

0 comentarios



O DOCUMENTÁRIO E AS MINHAS ORIGENS

EL DOCUMENTAL Y MIS ORÍGENES

Mulleres da Raia es el inicio de un proceso de búsqueda de mi identidad que me ha llevado hasta otro continente. La reconstrucción de mi pasado me obligó a cruzar la frontera y sentir mis raíces brasileñas. Un viaje por muchas veces cancelado y el sueño materno suspendido porque aquel no era el momento. La historia cotidiana de las mujeres da la frontera se ha escuchado con fuerza en la ciudad carioca. Una historia local con identidad propia pero construída con un discurso universal. Precisamente en ese intento de romper barreras y tender un puente de diálogo entre diferentes culturas, el film ha ganado fuerza para seguir caminando.

Dos semanas en el Festival Cinesul que me sirvieron para tomar contacto con lo más actual del cine iberoamericano. La tendencia se confirma, el género documental está en auge, y además del discurso habitual sostenido en problemáticas sociales que se abordan frontalmente se vislumbra un conjunto de obras que van más allá. Existe la voluntad de experimentar, de explorar nuevos lenguajes, de ser libre detrás de la cámara y retratar la relación entre cineasta-personaje.

Uma viagem para tomar consciência sobre a minha realidade e reforçar as minhas intenções para a construção de um discurso fílmico que fala sobre a vida. Filmar para tentar entender o país, o povo, a história, a vida e a mim mesma, mas sempre fixada no microcosmo. Porque é na simplicidade das pequenas coisas e no quotidiano que a beleza se esconde. Porque é nos sentimentos e nas pequenas acções que se encontram as respostas para as grandes perguntas da nossa existência.

O prémio do festival que trouxe para terras galaico portuguesas foi um simples gesto. Uma mulher imigrante galega no Rio, depois da projecção, veio à minha beira e agradeceu pela sensibilidade dos momentos. Com a voz tremida, disse-me que na tela, tinha visto representadas a sua avó e a sua mãe.

Mulheres da Raia no Brasil foi o início de uma travessia de descoberta, um longo caminho no que os ventos vão soprar forte, e as velas vão ter que lutar contra muitas inclemências para seguir o rumo certo. Não é fácil aceitar quem somos.